Παρατηρητήριο Κρίσιμης Ζώνης του ποταμού Κοιλιάρη (KRB-CZO)
Υδρολογικό Παρατηρητήριο Αθηνών (HOA)
Παρατηρητήριο Φύσης Σαμοθράκης (SNO)
Εθνικός Δρυμός Σαμαριάς (SNP)
Ατμοσφαιρικό Παρατηρητήριο Φινοκαλίας (FAO)
Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας Λέσβου (LBO)
Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ναυαρίνου (NEO)
Υδρολογικό Παρατηρητήριο Πηνειού (PHO)

Το όραμα του LTER-Greece είναι να συμβάλει στην βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών μέσω της μακροπρόθεσμης και μεγάλης κλίμακας έρευνας που στοχεύει στη διατήρηση, αναβάθμιση και βιώσιμη χρήση των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους.

Η μακροχρόνια έρευνα για τα οικοσυστήματα (Long-Term Ecosystem Research – LTER) αποτελεί βασική συνιστώσα των παγκόσμιων προσπαθειών για την καλύτερη κατανόηση των οικοσυστημάτων. Μέσω της έρευνας και της παρακολούθησης, το LTER επιδιώκει να βελτιώσει τις γνώσεις μας σχετικά με τη δομή και τις λειτουργίες των οικοσυστημάτων και τη μακροπρόθεσμη ανταπόκρισή τους στους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες.

Η αποστολή του LTER-Greece είναι να προσφέρει στην επιστημονική κοινότητα, στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στην κοινωνία γενικά, έγκυρες επιστημονικές πληροφορίες και προγνωστική κατανόηση των περιβαλλοντικών, οικολογικών και κοινωνικο-οικονομικών διαδικασιών, να παράγει και να ενημερώνει λύσεις για τα τρέχοντα και μελλοντικά περιβαλλοντικά προβλήματα σε τοπικό, εθνικό, Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Η φιλοδοξία του LTER-Greece είναι να παρέχει υπηρεσίες προς την πολιτεία, τους ενδιαφερόμενους Φορείς και την κοινωνία, για την αντιμετώπιση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων: την άμβλυνση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, την εξασφάλιση των φυσικών πόρων, την προστασία της βιοποικιλότητας και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Τα παρατηρητήρια αποτελούν πόλο προσέλκυσης νέων ερευνητικών ιδεών, κοιτίδες φιλοξενίας και ανάδειξης νέων επιστημόνων, κέντρα ανάπτυξης καινοτομίας, χώρους διαβούλευσης και εφαρμογής της επιστήμης της κοινωνίας.

Το Δίκτυο

Ελληνικό Δίκτυο Μακροχρόνιων Παρατηρήσεων

Η ταυτότητα του Ελληνικού δικτύου μακρόχρονων περιβαλλοντικών παρατηρήσεων (LTER-Greece), είναι αυτή ενός συνεργατικού δικτύου επιστημόνων και κοινωνικών εταίρων που ασχολούνται με τη μακροπρόθεσμη, περιβαλλοντική, οικολογική, κοινωνική και οικονομική έρευνα στην Ελλάδα. Τα παρατηρητήρια του δικτύου εστιάζουν στην ολιστική μελέτη του συμπλέγματος περιβάλλον-οικοσύστημα-τροφή-κοινωνία-ενέργεια, για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της…

  • κλιματικής αλλαγής,
  • απώλειας βιοποικιλότητας,
  • ρύπανσης,
  • μη βιώσιμης διαχείρισης των εδαφικών και υδατικών πόρων,

στη χώρα μας, στην Ευρώπη και τελικά σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο τρόπος αντιμετώπισης των προκλήσεων αυτών περιλαμβάνει την ανάπτυξη επιστημονικών μεθόδων μέσα από μελέτη και εξέταση των προκλήσεων/προβλημάτων σε διαφορετικά περιβάλλοντα (οικοσυστήματα), την ενδυνάμωση επιστημονικών συνεργασιών, την διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης, την επιδίωξη συν-σχεδιασμού λύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και κοινωνικής συναίνεσης, προβάλλοντας βέλτιστες πρακτικές μέσα από επιτυχημένες εφαρμογές λύσεων (μελέτη περιπτώσεων).

LTER-Greece

Ελληνικό Δίκτυο Μακροχρόνιων Παρατηρήσεων

Γενικά

Η ανάπτυξη ενός τόπου βασίζεται στην εκμετάλλευση των φυσικών του πόρων, που προέρχονται από: την ατμόσφαιρα, το έδαφος, το νερό και το γεωλογικό υπόβαθρο. Η υπέρ-εκμετάλλευση αυτών των πόρων όμως επιβαρύνει το περιβάλλον και τα οικοσυστήματα, με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Επί σειρά δεκαετιών δεν είχε γίνει αντιληπτή η σημασία του περιβάλλοντος για τον πολιτισμό μας, αλλά και η ευαισθησία του στις επιτελούμενες αλλαγές. Δεν δόθηκε η δέουσα προσοχή στην παρακολούθηση της επίδρασης των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον και δεν μελετήθηκαν σε βάθος οι παράγοντες που ελέγχουν την εξέλιξη των βιοτικών και αβιοτικών παραμέτρων του.

Οι χρήσεις γης και φυσικών πόρων έχουν διαφοροποιηθεί σημαντικά και εντατικοποιηθεί υπέρμετρα σήμερα σε σχέση με τον προηγούμενο μισό αιώνα προκαλώντας σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στον άνθρωπο. Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει συντονισμένη και συστηματική λειτουργία δικτύων περιβαλλοντικών μετρήσεων, που είναι απαραίτητες για την κατανόηση των φυσικών διεργασιών και φαινομένων και την ολοκληρωμένη περιβαλλοντική διαχείριση.

Η συστηματική παρακολούθηση των περιβαλλοντικών μεταβλητών πεδίου και η ολοκληρωμένη διαχείριση του περιβάλλοντος είναι βασικές προϋποθέσεις για μια ορθολογική ανάπτυξη. Ο σωστός σχεδιασμός μέτρων πρόληψης της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, η αποκατάσταση των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας, αλλά και η αποτελεσματική προστασία των υποδομών είναι αναγκαίο να βασίζονται σε βαθιά κατανόηση των μηχανισμών που ελέγχουν την εξέλιξη του φυσικού περιβάλλοντος. Η κατανόηση των μηχανισμών, ο σχεδιασμός εύστοχων μέτρων και η επιτυχής εφαρμογή τους είναι απαραίτητο να στηρίζονται σε  αξιόπιστα δίκτυα μετρήσεων των μεταβλητών των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας, όπως και σε σωστά σχεδιασμένες και προσβάσιμες σε όλους βάσεις δεδομένων. Η ανάγκη αυτή γίνεται επιτακτικότερη λόγω των σοβαρών περιβαλλοντικών αλλαγών, κυρίως των χρήσεων γης και του κλίματος, οι οποίες έχουν αρνητικές επιπτώσεις στους διαθέσιμους φυσικούς πόρους.

  • ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

    Προώθηση της συνεργασίας και συντονισμού των ερευνητών και των ερευνητικών δικτύων που ασχολούνται με μακροπρόθεσμη έρευνα περιβαλλοντικών, οικολογικών, κοινωνικο-οικονομικών συστημάτων και συστημάτων κρίσιμης ζώνης (ζώνη υποβάθρου υδροφόρου συστήματος – βλάστησης).

  • ΔΕΔΟΜΕΝΑ

    Βελτίωση της συγκρισιμότητας μακροπρόθεσμων οικολογικών, κοινωνικών και οικονομικών δεδομένων από παρατηρητήρια σε όλον τον κόσμο και διευκόλυνση της ανταλλαγής και διατήρησης αυτών των δεδομένων.

  • ΕΡΕΥΝΑ

    Παροχή επιστημονικών πληροφοριών σε επιστήμονες, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στο ενδιαφερόμενο κοινό για την κάλυψη των αναγκών των υπευθύνων λήψης αποφάσεων.

  • ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

    Εκπαίδευση της επόμενης γενιάς επιστημόνων

LTER-Greece Παρατηρητήρια και Οικοσυστήματα

Ελληνικό Δίκτυο Μακροχρόνιων Παρατηρήσεων

Το LTER-Greece σήμερα περιλαμβάνει 8 Παρατηρητήρια, καλύπτοντας την ποικιλομορφία των κλιματικών, γεωμορφολογικών και βιογεωγραφικών χαρακτηριστικών της χώρας, καθώς επίσης και διαφορετικά μοντέλα κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης (αστικό-περιαστικό-αγροτικό-φυσικό). Κάθε ένα από τα παρατηρητήρια αυτά διακρίνεται από συγκεκριμένη θεματική εξειδίκευση, καλύπτοντας στο σύνολό τους αντιπροσωπευτικές πτυχές του οικοσυστημικού προφίλ της χώρας:

  1. Μεσογειακό οικοσύστημα μικτής χρήσης γης (δάσος, χορτολιβαδικής, αγροτικής, τουριστικής) – Κοιλιάρης, Κρήτη [KCZO]
  2. Αστικό και περι-αστικό παρατηρητήριο – Αθήνα, Αττική [HOA]
  3. Μεσογειακό παράκτιο οικοσύστημα (παράκτια ζώνη, υγροτοπικά-αγροτικά οικοσυστήματα) – Κόστα Ναυαρίνο, Πελοπόννησος [NEO]
  4. Παρατηρητήριο βιοποικιλότητας – Λέσβος, Β. Αιγαίο [LES]
  5. Αγροτικό οικοσύστημα – Πηνειός, Θεσσαλία [PHO]
  6. Ατμοσφαιρικό Παρατηρητήριο- Φινοκαλιά, Κρήτη [FIN]
  7. Εθνικός Δρυμός – Σαμαριά Εθνικό Πάρκο Λευκών Ορέων, Κρήτη [SAM]
  8. Σχεδόν αδιατάρακτο νησιωτικό οικοσύστημα – Σαμοθράκη Β. Αιγαίο [SNO]
1
2
3
4
5
6
7
8
1

Μεσογειακό οικοσύστημα μικτής χρήσης γης (δάσος, χορτολιβαδικής, αγροτικής, τουριστικής) – Κοιλιάρης, Κρήτη

2

Αστικό και περιαστικό παρατηρητήριο – Αθήνα 

3

Μεσογειακό παράκτιο οικοσύστημα (παράκτια ζώνη, υγροτοπικά-αγροτικά οικοσυστήματα) – ΝΕΟ 

4

Παρατηρητήριο βιοποικιλότητας – Λέσβος 

5

Αγροτικό οικοσύστημα – Πηνειός 

6

Ατμοσφαιρικό Παρατηρητήριο- Φινοκαλιά, Κρήτης 

7

Εθνικός Δρυμός – Σαμαριά (Εθνικό Πάρκο Λευκών Ορέων) 

8

Σχεδόν αδιατάρακτο νησιωτικό οικοσύστημα Σαμοθράκη (περιοχή NATURA) 

Το δίκτυό μας αποτελεί το εθνικό σκέλος του ευρωπαϊκού δικτύου LTER Europe, που αριθμεί πάνω από 400 παρατηρητήρια και που με τη σειρά του υπάγεται στην οικογένεια του παγκόσμιου δικτύου (ILTER) με περισσότερα από 700 μέλη. Η συντονισμένη λειτουργία του LTER Greece στηρίζεται στην κεντρική επιτροπή διαχείρισης και διέπεται από μνημόνιο συνεργασίας που συνυπογράφεται από το σύνολο των φορέων που το απαρτίζουν.

Αναπτύσσει και εφαρμόζει τεχνολογίες και διεπιστημονικές μεθοδολογίες αιχμής (state-of-the-art) για την παρατήρηση και εκτίμηση των περιβαλλοντικών συνθηκών και των επιπτώσεων των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων, ώστε να κατανοεί μηχανισμούς και να σχεδιάζει στοχευμένα μέτρα διαχείρισης και προστασίας σε τοπική, περιφερειακή και παγκόσμια κλίμακα, με συμμετοχή του πολίτη και αποδέκτη τον πολίτη.

Παράγει μακρόχρονες μετρήσεις υψηλής συχνότητας βιοτικών και αβιοτικών παραμέτρων. Εξετάζει περιβαλλοντικές προκλήσεις σε ένα ευρύτατο φάσμα κλιματικών συνθηκών, υδρογεωμορφολογικών χαρακτηριστικών, χρήσεων γης και φυσικών πόρων, λαμβάνοντας υπόψη και την κοινωνικο-οικολογική και κοινωνικο-οικονομική διάσταση.

Προάγει τον συνεργατισμό και τη διασύνδεση μετρητικών σταθμών και βάσεων δεδομένων, προάγοντας και στηρίζοντας έτσι την προσπάθεια ανάπτυξης ενιαίας εθνικής βάσης περιβαλλοντικών δεδομένων συστηματικής λειτουργίας για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων και αντιμετωπίζοντας τις αποσπασματικές προσπάθειες που κατά το παρελθόν οδήγησαν σε σποραδικά και αναξιόπιστα δεδομένα.

Διασυνδέεται με τον οδικό χάρτη του European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) μέσω της συμμετοχής σε δύο εμβληματικά έργα e-LTER του Η2020 που σκοπό έχουν την σύσταση του επίσημου ευρωπαϊκού δικτύου μακρόχρονων περιβαλλοντικών παρατηρήσεων. Μετέχει με στελέχη της επιτροπής διαχείρισής του στο Interim Council των παραπάνω έργων, εκπροσωπώντας τον επίσημο Φορέα χρηματοδότησης έρευνας της Ελλάδας (ΓΓΕΚ), έχοντας υπογράψει το μνημόνιο πολιτικής στήριξης για τη σύσταση και λειτουργία του LTER Europe. Αναπτύσσει κοινές συνεργιστικές δράσεις μεταξύ των παρατηρητηρίων του διεκδικώντας και υλοποιώντας ερευνητικά έργα χρηματοδοτούμενα από ευρωπαϊκά ή εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Το σύνολο των παρατηρητηρίων του είναι εγγεγραμμένα στην διεθνή βάση δεδομένων DEIMS.

Φορείς

Ελληνικό Δίκτυο Μακρόχρονων Περιβαλλοντικών Παρατηρήσεων

 

© Copyright - LTER-Greece